Coach jest kimś, kto mówi ci, czego nie chcesz słyszeć, który widzi to, czego nie chcesz widzieć — po to, żebyś był kimś, kim zawsze chciałeś być. – Tom Landry

Od kilkunastu lat coraz większą popularność zyskują różnego rodzaju szkolenia i warsztaty, których głównym celem jest kształcenie umiejętności – zwłaszcza psychospołecznych – oraz wspieranie ludzi w ich rozwoju. W gąszczu nowych terminów, które w związku z tym zagościły w naszym codziennym języku, często natrafiamy na pojęcia coaching i mentoring. Bywają one błędnie utożsamiane z warsztatami umiejętności miękkich. W istocie są to jednak formy pracy indywidualnej (choć zaczyna się mówić o coachingu grupowym), które najogólniej mówiąc mają na celu wspieranie jednostki bądź organizacji w maksymalnym wykorzystaniu własnego potencjału. Należy jednak wystrzegać się używania pojęć coachingu i mentoringu zamiennie, nie są one bowiem ściśle równoznaczne.

Przyjrzyjmy się najpierw pojęciu coachingu. Literatura dostarcza nam bardzo wielu definicji o różnym poziomie ogólności, które podkreślają różne aspekty tej formy kształcenia. Jedna z najprostszych i najbardziej klarownych definicji, którą będziemy się posługiwać, brzmi:

Pomoc danej osobie we wzmacnianiu i udoskonalaniu działania poprzez refleksję nad tym, jak stosuje konkretną umiejętność i/lub wiedzę.

Coaching dotyczy rozwoju i wykraczania ponad poziom, na jakim się obecnie znajdujemy. Zanim powiemy więcej o tym, na czym polega coaching, powinniśmy ogólnie pomówić o rozwoju.

Rozwój ma podstawowe znaczenie dla przeżycia zarówno jednostki, jak i organizacji; jest tym sama mym dla biznesu, czym dla biologii ewolucja. Niewiele istnieje takich organizacji, których biznesplany zmierzają do samozagłady, mniejszej konkurencyjności czy skuteczności. Wszyscy muszą się przystosować do podlegającego szybkim zmianom i coraz bardziej skomplikowanego  świata zewnętrznego – czy to poprzez negowanie, czy też przyjmowanie tego co nowe.

Rozwój określa się jako: Nieprzerwany proces wzrostu i uczenia się: dzięki niemu stajemy się kimś więcej, niż jesteśmy obecnie. Polega on na zdobywaniu wiedzy, umiejętności i zachowań albo na modyfikowaniu tych, którymi się dysponuje (tzn. na uczeniu się). Jest to zatem zmiana. Zmiana zaś jest czymś powszechnym, dotyczy każdego – co nie znaczy, że nie jest trudna, stresująca, a czasem nawet bolesna. Marlo Morgan w książce Mutant Message from Forever mówi: „Życie to zmiana. Może być duża albo mała, ale bez niej nie byłoby rozwoju. Zmiana i rozwój nie są równoznaczne ani z bólem, ani z poświęceniem”.

Coaching to jedno z narzędzi, które można wykorzystać, aby pomóc innym się rozwijać. Dotyczy więc on wspierania zmian, a stosowany efektywnie, powinien ograniczyć jej skutki uboczne, zwiększając szanse rozwoju.

Zmiana to proces cykliczny. Jako coach powinieneś być świadomy istnienia tego cyklu, który opisuje naszą naturalną reakcje na zmianę. Dzięki temu będziesz umiał pomóc swoim klientom przezeń przejść.

Dla wielu organizacji coaching i mentoring to część tego samego schematu czy procesu. Zgadzamy się z przekonaniem, że przenikają się one.

Mentoring definiujemy jako:

Udzielanie ogólnych wskazówek i porad dotyczących życia osobistego lub zawodowego.

Mentoring, który obejmuje szeroki zakres zagadnień, jest znacznie ogólniejszy niż coaching zajmujący się konkretną umiejętnością lub obszarem. Zazwyczaj pomaga ludziom rozwijać się w danej dziedzinie bądź organizacji oraz obserwować, jak wykorzystują możliwości współpracy, profil i politykę firmy.

Najczęściej mentor jest nadrzędny w stosunku do ucznia – czy to w ramach organizacji, czy też w swojej specjalności. W osobie mentora jednostki szukają wzorca, do którego mogą się odnieść na poziomie osobistym, albo autorytetu w swojej dziedzinie. Mentoring pod wieloma względami różni się od coachingu:

  • Coach nie musi być nadrzędny w stosunku do prowadzonego.
  • W przypadku coachingu relacja nie ma tak osobistego charakteru – prowadzony nie musi lubić coacha, podczas gdy uczeń na ogół powinien lubić mentora.
  • Coaching dotyczy jednego konkretnego przedmiotu, podczas gdy mentoring obejmuje ogólny rozwój w życiu osobistym i zawodowym.

Powyższe porównanie pokazuje jasno, że nie możemy postawić znaku równości pomiędzy coachingiem a mentoringiem. Pomiędzy tymi pojęciami istnieje jednak także wiele punktów wspólnych, wśród których najistotniejszym jest pomoc w dążeniu do rozwoju i maksymalnego wykorzystania drzemiących w nas możliwości. Jeżeli więc chcemy się przekonać, do czego tak naprawdę jesteśmy zdolni i na jak wiele nas rzeczywiście stać – zdecydowanie warto zainwestować w pomoc coacha lub mentora.

Źródło: Sara Thorpe, Jackie Clifford „Podręcznik coachingu. Kompendium wiedzy dla trenerów i menedżerów, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2006

Autorzy:

Katarzyna Kazojć

Natasza Szałata

Zapoznaj się z naszą ofertą Coachingu